Door Marieke Kremer

Veronica heeft geen zin in getut met kinderen

Vrouwen die geen kinderen willen krijgen, worden bekeken met een mengeling van afkeuring en medelijden. Onnatuurlijk, zo oordeelt de goegemeente. Althans, die mening is schrijfster Threes Anna toegedaan. Ze wijdde haar tweede roman aan het fenomeen bewust kinderloze vrouw. Maar waarom heet het boek dan Motormoeder?
Veronica, hoofdpersoon van Anna's roman, is een pittige tante. Als kind al speelt ze woeste spelletjes met haar drie jongere broers, ze duikt tijdens de eerste zwemles onbevreesd in het diepe (om vervolgens bijna te verdrinken) en als jonge tiener wil ze al niets liever dan lekker rondscheuren op een Puch. Verder verloopt Veronica's ontwikkeling weinig opzienbarend. Ze raakt op zeker moment geïnteresseerd in jongens en rebelleert tegen haar ouders; vooral tegen haar vader die wil dat ze directiesecretaresse wordt in plaats van kunstschilderes. Moeders vrees voor een ongewenste zwangerschap - wat het leven van zoveel vrouwen uit haar generatie heeft verpest - blijkt ongegrond te zijn: Veronica kijkt wel link uit. Zij houdt van haar vrijheid en wil haar eigen leven leiden. Motormoeder beslaat een periode van ongeveer veertig jaar, waarin het leven van Veronica, haar familieleden en vrienden op de voet wordt gevolgd. De vorm waarvoor Anna heeft gekozen, is origineel: in korte hoofdstukken met daarboven een plaatsaanduiding (bijvoorbeeld Eikenlaan 8 of Damestoilet V&D) geeft één van de personages haar kijk op een bepaalde gebeurtenis of wordt een dialoog beschreven. Zo ontstaat een mozaïek van meningen en anekdotes, die samen een coherent beeld geven van Veronica's ontwikkeling tot onafhankelijke vrouw en succesvolle kunstschilderes. Tegelijkertijd geeft de roman een scherp tijdsbeeld van vooral de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw.
Het belangrijkste thema is echter de voortplanting. Veronica, die als kind moest vechten voor aandacht met haar broers en moest toezien hoe haar moeder een carriëre als concertpianiste opofferde om voor de kinderen te zorgen, ziet het moederschap niet zitten. Niks mis mee, zou je zeggen: moeder worden is niet verplicht. Genoeg stellen besluiten kinderloos door het leven te gaan.
De schrijfster van Motormoeder maakt er echter nogal een drama van. De hele wereld valt zo'n beetje over haar hoofdpersoon heen. Bovendien ontpopt nagenoeg ieder ander vrouwelijk karakter - ook degenen die vroeger ambitieus waren of juist liepen te flierefluiten - zich tot moederkloek. Op gemelijke toon beschrijft Anna keer op keer hoe die kids de hele dag lopen te kloten en ruzie te schoppen en hoe moeders hun kroost verwaarlozen, verwennen of juist verstikken met liefde.
Iedereen die wel eens tijdens het spitsuur in de supermarkt loopt of gedurende een lange vliegreis achter een echtpaar met peuter heeft gezeten, weet hoe irritant kinderen kunnen zijn. Maar Anna stelt het leven met kleine koters voor als één grote hel; en zo erg zal het nu ook weer niet zijn. Misschien wilde ze provoceren, maar waartegen? Vrouwen van tussen de dertig en veertig krijgen heus wel eens de vraag of ze niet 'toe zijn aan kinderen'. Maar de tijd dat een vrouw in eerste plaats moeder was, is toch echt allang voorbij. Tegen dat idee hoeft niemand meer aan te schoppen.
Threes Anna - Moedermotor. Uitgeverij Vassallucci. 14,95, 267 blz. De roman is ook gratis te downloaden van de site www.annathrees.com.
Verschenen in SPITS op vrijdag 04 februari 2005.